با عرض پوزش از خوانندگان عزیز

تصاویر وبلاگ بزودی ترمیم می شود.

لغتنامه مصر باستان

مصرشناسی

 

بعضی محققان آغازبه انتظام درآمدن علم مصرشناسی را در سپتامبر 1822 تاریخ گذاری کرده اند زمانی که ژان فرانسوا شامپولیون نامه مشهورش را نوشت که در آن اثبات کرد خط هیروگلیف را رمز گشایی کرده است. هرچند شامپولیون یقیناً روی آثار نویسندگان قبلی مثل هوراپالو و توماس یانگ کار میکرد و اثر او در واقع قله صدها سال قبل تر کشف دوباره مصر باستان بود. تا زمانی که هرودوت مورخ یونانی (484-420پ.م) اولین گزارش جامع از فرهنگ را تالیف کند تمدن مصری پیشتر بعنوان تمدنی محترم و با ستانی مورد توجه بود . مصر فرعونی همچنین منبعی از جلب توجه برای محققان عرب در اعصار میانه بود، تعدادی از این گزارشا ت اولیه مشاهده را با تخیل و کمی علاقه به جواهردزدی را با هم آمیخته است لیکن تعداد کمی یک حس کنجکاوی حـقیقی نسبت به اسامی و پیشینه های سازندگان مقابر بزرگ نشان میدهند. برای محققان عرب و سیاحان اولیه روشن بود که مقابر و معابد از حکاکی ها و هیروگلیف های اسرار آمیز پوشیده شدند و این جنبه از تمدن مصری بود که توجه محققان اروپا یی مثل کشیش آلمانی آناتا سیوس کرشر را بخود جلب کرد، کسی که تحقیق مهمی را برای نوشته های قبطی و عربی قبل از جلب توجه اش به هیروگلیفها بعهده گرفته بود. متاسفانه او اشتباهاً عقیده داشت این علائم کاملاً نمادین و غیر مصوت اند که او را به تفاسیر خیالی از متون سوق داد که در زمانهای بعد تا حدی باعث بدنامی او شد. اصول دانش مصرشناختی با«سیاحا ن» اروپایی مثل ریچارد پاکوک، کلود سیکارد  و فردریک لودویک نوردن پایه گذاری شد، گزارشا ت پیشگامانه آنان از مکانهای فرعونی که از آنها دیدن کردند در بعضی جوانب تنها مدرک از مقابری است که مدت هاست دستخوش چپاول یا زوال طبیعی شده اند. هرچند نخستین اکتشاف اصولی مصر در پایان قرن هجدهم بوسیله تیمی کوچک از محققان فرانسوی که با همراهی لشگرکشی نظامی ناپلئون به دره نیل آمدند صورت گرفت. کار این دانشمندان ثبت تمامی جوانب کلیه گیاهان ، کلیه جانوران و تاریخ مصر بود و نتایج ایشان بین سالهای 1809-1822 در کتاب 24 جلدی شرح مصر به چاپ رسید. لشگرکشی ناپلئون بوسیله بریتانیایی ها به پایان میرسد اما محققان مجاز بودند کارشان را تا سال 1802 ادامه دهند. زمانیکه اسکندریه بوسیله بریتانیایی ها  محاصره شد مجموعه هایی که بوسیله دانشمندان تهیه شده بودشامل اشیای معینی مثل سنگ روزتا که برای توسعه علم مصرشناسی بسیار حیاتی بودند نیز تصاحب شد. شمار زیادی از سیاحان  تکرو اروپایی و مجموعه داران بازدید از مصر را در قرن نوزدهم به همراه چندین هیئت علمی بیشتر در مقیاس وسیع آغاز کردند که برجسته ترینش کار ژان فرانسوا شامپولیون و اپولیتو رسلینی بین سالهای 1829- 1828 و نیز تحقیقات بلند پروازانه و دامنه دار محقق آلمانی کارل ریچارد لپسیوس بین سالهای 1845- 1842 بود. هیئت لپسیوس نقشه برداری و مقدار مشخصی حفاری را به انجام رساند، ثبت بعضی مکانها که فرانسوی ها از آن دیدن نکردند و نیز افزودن جزئیات بیشتر به گزارشات مکان های شناخته شده از جمله فعالیتهای آنان بود. در دنیای انگلیسی زبان نخستین شرح جامع و قابل اعتماد از عتیقه ها و فرهنگ مصری اثر سرجان گاردنر ویلکینسون«رسوم و سنتهای مقبره ای مصریان باستان» بود که بعد از دوازده سال کار میدانی پیوسته در مصر و نوبیا درسال 1837 در سه جلد بچاپ رسید. این سفرهای علمی متاسفانه در برابر سوابق دزدی و جمع آوری پیشروهایی مثل برناردینو درووتی و جیووانی باتیستا بلزونی اتفاق افتاد.

 

عکس" سوزن کلئوپاترا" را در مرحله آماده شدن برای حمل بوسیله مهندس انگلیسی جیمز دیکسون نشان میدهد. اُبلیسک درون یک استوانه مخصوص فلزی قرار گرفت و بوسیله قایق به انگلستان یدک کشی شد وسرانجام درسال 1878 برروی دیوار خاکی رودخانه تیمز افراشته شد تنها یک سال بعد از قراردادی که  دیکسون برای آوردن آن از مصر بسته بود.

 

عتیقه های پیدا شده بدست این افراد سرانجام هسته مجموعه های ملی مهمی مثل موزه بریتانیا، لوور وموزه های برلین را شکل داد. در سال 1858 پاشا مردی فرانسوی بنام آگوست ماریت را برای نظارت کردن بر تمامی حفاری های آتی در مصر گماشت. این نه تنها نشانی از آغاز مطالعه ای منظم تر بود بلکه به یک درگیری فزاینده در حفظ و تحلیل مفصل مقابر نیز منتج شد. بواسطه تاسیس شماری از شغل های آکادمیک در مصرشناسی این موضوع تدریجاً احترام کسب کرد و محققانی مثل فلیندرز پترای و جرج ریزنر قادر شدند تا تکنیک های دقیق ثبت میدانی وحفاری را بطور فزاینده ای توسعه دهند . در نتیجه از سال 1890به بعد این موضوع ماهیت تخصصی پیدا کرد. نظارت ماریت بر حفاریها منجر به ایجاد بنگاه عتیقه های مصری (تجسم امروزی شورای عالی عتیقه ها ) شد که در حال حاضر مسئول اعطای مجوزهای حفاری به ماموریت های خارجی و نیز انتصاب بهترین افراد مصری برای کارهایشان است. وظایف این شورا نجات مکان ها و مقابری است که در معرض خطر کارهای ساختمانی قرار گرفته اند مثل سد بزرگ اسوان  در سال 1960، پروژه هرز آب 1980 قاهره و کانال السلام در ناحیه شمالی سینا در سال 1990. هرچند در تصور عمومی از مصرشناسی، با کشف مقبره توتانخامون در سال 1922 بوسیله هوارد کارتر که اولین میان واقعه بزرگ در تاریخ مصرشناسی بود این پروژه های نجات بخشی بطور متمایزی تحت الشعاع قرار گرفته اند که تصور نسل های بعدی محققان را تسخیر میکند.

 

نقاشی رنگ روغن از هوارد کارتر کشیده شده توسط برادرش ویلیام 1924.

 

مصرشناسان امروزی از تکنیکها ونظم های گوناگون وسیعی بهره می برند، نقشه برداری پیشرفته، حفاری و ثبت دقیق در پلان ها عکسها بازسازی های کامپیوتری ونیز کتیبه نگاری(کپی نوشته ها، نقاشی ها و حجاری ها) و پاپیروس شناسی از جمله این روشها هستند.